วันที่ 24-25 พฤษภาคม 2569 สถาบันวิจัยยุทธศาสตร์และประสานความร่วมมือเพื่อพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น นำโดย ดร.อนุวรรตน์ ศรีสวัสดิ์ รองผู้อำนวยการสถาบันฯ ร่วมกับ รศ.ดร.ชัยยันต์ จันทร์ศิริ ผศ.ดร.พรณรงค์ ชาญนุวงศ์ และ ดร.สริญญา ลัทธิ์ถีระสุวรรณ นักวิจัยในโครงการฯ พร้อมทีมงาน ลงพื้นที่เพื่อชี้แจงแนวทางการดำเนินงานและเก็บข้อมูลพื้นฐานเตรียมดำเนินโครงการการพัฒนาแพลตฟอร์มขับเคลื่อนนวัตกรรมและการเรียนรู้เพื่อยกระดับขีดความสามารถของผู้เลี้ยงผู้ประกอบการ และผู้นำการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ ตลอดห่วงโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมเลี้ยงจิ้งหรีด เพื่อให้ได้คุณภาพมาตรฐานการส่งออก ในการขับเคลื่อนโครงการส่งเสริมและวิจัยการเลี้ยงจิ้งหรีดระดับประเทศ โดยมุ่งเป้าพัฒนาให้เป็นอาชีพเสริมที่มั่นคงและช่วยสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในพื้นที่ ณ วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ บ้านแม่ตาด ต.ห้วยทราย อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรพัฒนาแม่โป่ง หมู่ 5 ต.แม่โป่ง อ.ดอยสะเก็ต จ.เชียงใหม่ มีกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมให้ข้อมูลจำนวน 18 ราย
พบว่า ปัจจุบันกลุ่มส่งผลผลิตให้กับผู้รวบรวมรายใหญ่และห้องเย็นในจังหวัดเชียงใหม่และพื้นที่อื่น ๆ เช่น อยุธยาและสมุทรสงคราม โดยมีผลผลิตรวมประมาณ 200-300 กิโลกรัมต่อรอบ แต่เกษตรกรต้องเผชิญกับราคาและเงื่อนไขการรับซื้อที่เข้มงวดขึ้น เช่น การคัดเพศตัวเมียที่ตลาดมีความต้องการสูงกว่า (ราคาขายปลีกอาจสูงถึง 400 บาทต่อกิโลกรัม) ขณะที่ราคารับซื้อทั่วไปมีการผันผวน
วันที่ 26 พฤษภาคม 2569 ลงพื้นที่สำรวจตลาดการจำหน่ายจิ้งหรีด ณ ตลาดวโรรส (ตลาดกาดหลวง) ตลาดต้นลำไย และตลาดกาดเมืองใหม่ โดยการขายเป็นแพ็คแช่แข็งให้กับผู้ซื้อรายย่อยนำไปทอดขายต่อหรือผู้บริโภคโดยตรง มีร้านขายจิ้งหรีดจำนวน 2 ร้าน ขายสะดิ้ง จิ้งหรีดทองดำ และจิ้งโกร่ง โดยรับซื้อมาจากอำเภอสันทราย จังหวัดสุโขทัย และรับมาจากทางภาคอีสาน
วันที่ 27 พฤษภาคม 2569 ลงพื้นที่วิสาหกิจชุมชนเครือข่ายศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร การเลี้ยงจิ้งหรีด ต.สันมะค่า อ.ป่าแดด จ.เชียงราย มีกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมให้ข้อมูลจำนวน 11 ราย
พบว่า กลุ่มเป้าหมายโดยส่วนใหญ่ในพื้นที่นิยมเลี้ยงจิ้งโกร่งเป็นหลัก ซึ่งแตกต่างจากภาคอื่น ๆ ที่นิยมเลี้ยงสะดิ้ง รูปแบบการเลี้ยงมีทั้งการเลี้ยงแบบครัวเรือน 4-6 บ่อ ไปจนถึงระดับฟาร์มขนาด 20 บ่อที่ใช้วิธีการหมุนเวียนการเลี้ยงเป็นรุ่นเพื่อให้มีผลผลิตต่อเนื่อง ปัจจุบันราคาขายในพื้นที่ยังไม่คงที่ มีตั้งแต่ 150 ถึง 170 บาท
ขณะนี้ทีมวิจัยกำลังดำเนินการสัมภาษณ์เชิงลึกและเก็บข้อมูลความจริงจากเกษตรกรในพื้นที่ เพื่อนำไปวิเคราะห์และให้คำแนะนำในการแก้ปัญหาได้ตรงจุดที่สุด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเทคนิคการเลี้ยง อุณหภูมิที่เหมาะสม หรือการเชื่อมโยงกับแหล่งรับซื้อและโรงงานแปรรูปในอนาคต และกำลังสำรวจข้อมูลปริมาณการผลิตและพฤติกรรมตลาดทั่วทุกภูมิภาค เพื่อวางยุทธศาสตร์การยกระดับจิ้งหรีดให้เป็นแมลงเศรษฐกิจระดับประเทศ โดยมุ่งเน้นการมาตรฐานการเลี้ยงและการแปรรูปเพื่อให้เพียงพอต่อการขับเคลื่อนสู่ตลาดส่งออกในอนาคต โดยต้องการเปลี่ยนจากการเลี้ยงแบบต่างคนต่างขายตามหมู่บ้าน ให้กลายเป็นระบบที่ได้คุณภาพมาตรฐาน ซึ่งจะช่วยให้เกษตรกรมีรายได้ตลอดทั้งปีและยึดเป็นอาชีพเสริมที่มั่นคงได้ในระยะยาว
